×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

true

ویژه های خبری

true
    امروز  سه شنبه - ۳۰ آبان - ۱۳۹۶  
it is true
true
false

پروانه پیشنمازی .دکترای علوم ارتباطات-مدرس دانشگاه و پژوهشگر مدیریت خطرپذیری و مدیریت بحران

وجود گسل‌های فعال در سراسر ایران و لرزه‌خیزی بالای کشور، واقعیتی پذیرفته‌شده است و در نتیجه پذیرش احتمال وقوع زمین‌لرزه‌های شدید در مناطق شهری، برای شهروندان دشوار نیست. اندیشیدن به راهکارهای برون‌رفت از شرایط بحرانی پس از وقوع یک زلزله، استفاده حداکثر و همه‌جانبه از ظرفیت‌ها و ابزارهای موجود برای کنترل و کاهش خسارات ناشی از این پدیده طبیعی، از دغدغه‌های اصلی جامعه، سازمان‌ها و نهادهای درگیر در مدیریت بحران است. دراین‌بین رسانه‌ها به‌عنوان بخش اطلاع‌رسان و آگاهی‌بخش، ارتباط با مخاطبان و افکار عمومی و درنهایت مرکز چرخش و انباشت اطلاعات، می‌توانند نقشی حساس، اثرگذار و سودمند در مدیریت بحران زلزله ایفا کنند. صرف‌نظر از شدت و بزرگای وقوع یک زمین‌لرزه، مدیریت اطلاع‌رسانی آن توسط رسانه‌ها، نیازمند هوش رسانه‌ای است چراکه چگونگی و نحوه انتشار این اطلاعات و اخبار به همان ترتیب که قادرند در تصمیم‌گیری‌ها و واکنش‌های مدیریتی، امدادرسانی و ایجاد آرامش و ثبات مؤثر واقع شوند، توانایی ایجاد شایعات، اغتشاش، ترس، خشونت و بی‌نظمی را نیز دارند. بنابراین مدیران بحران، خبرنگاران و اصحاب رسانه‌ها در چنین شرایطی باید توان تحلیل و انطباق آدمیان را با اطلاعات پیرامونی آنها داشته باشند و با اتخاذ تصمیم‌ها و رویکردهای صحیح رسانه‌ای و اعمال مدیریت بهینه اطلاع‌رسانی، به بحران‌زدایی یک زلزله بپردازند.
برنامه‌ریزی و تصمیم‌گیری سازمان رسانه در مدیریت بحران زلزله
«برنامه‌ریزی» و «تصمیم‌گیری» اولین گام و از مهم‌ترین و زیربنایی‌ترین اقدامات مدیریت در هر سازمان محسوب می‌شوند. این دو مقوله در سازمان رسانه، که وظیفه تولید و توزیع اخبار را برعهده دارد (به‌ویژه در مواقع بحرانی از جمله موقعیت وقوع یک زلزله)، از اهمیت مضاعفی برخوردار است. چراکه رسانه‌ها نقش مهمی در آگاهی حادثه‌دیدگان و سازمان‌های امدادی ایفا می‌کنند. به‌عبارتی سازمان رسانه، در صورتی می‌تواند یک عامل اثربخش برای کنترل و مهار پیامدهای مخرب ناشی از یک زلزله شود که مدیریت آن، تابع برنامه‌ریزی انعطاف‌پذیر و تصمیم‌گیری اطمینان‌بخش باشد، به‌گونه‌ای که اولا فرایند تولید و توزیع اخبار توسط سازمان رسانه با شرایط متغیر بحران زلزله منطبق شود و ثانیا تصمیم‌گیری‌های خبری براساس حداکثر آگاهی مدیران رسانه از نیازهای خبری حادثه‌دیدگان باشد. مدیریت در سازمان رسانه خبری، از نظر تولید به‌موقع اطلاعات و اخبار صحیح، جدید، دقیق و جامع در شرایط وقوع زلزله، بسیار دشوار است. زیرا زلزله به‌عنوان یک وضعیت خطرآفرین و ناامن‌کننده، روند جاری حیات جامعه و سازمان رسانه خبری را مختل و اتخاذ برنامه‏ریزی و تصمیم‏گیری مدیران را بغرنج می‌کند. بنابراین سازمان‌های خبری مدیریت می‌شوند تا در مسیر مطلوب (‏تحقق اهداف) به حیات خود ادامه دهند، همچنین بتوانند در برابر تهدیدها و خطراتی که ممکن است منشأ بحران‌های مختلف باشند، تعادل خود را بازیابند و از سوی دیگر با تولید و توزیع اخبار برای آسیب‏دیدگان و سازمان‌های امدادرسان، نقش راهبر و هدایت‌کننده را در مدیریت بحران ایفا کنند. مدیریت اثربخش خبر در سازمان رسانه، بیان‌کننده مجموعه روش‏هایی در برنامه‏ریزی و تصمیم‌گیری است که به مهار بحران ناشی از زلزله و مشارکت همگانی در کاهش آسیب‌های ناشی از آن کمک می‌کند. زلزله یکی از انواع بحران‌های ناشی از حوادث طبیعی محسوب می‌شود و بیانگر وضعیتی است که به صورت محدود یا بسیار گسترده، رویه عادی جامعه را مختل می‌کند. بنابراین در هنگام وقوع فجایع طبیعی همچون «زلزله بم» توانایی اجتماعات محلی (منطقه آسیب‌دیده) بسیار کاهش می‌یابد. زلزله که در وسعت عظیم با خسارات مادی و انسانی همراه است، جامعه را با مسائل و بحران‌های روانی، اجتماعی، اقتصادی و اطلاع‌رسانی خبری درگیر می‌کند. وضعیت پدیدآمده، امدادرسانی را در یک مشارکت همگانی و با پشتیبانی رسانه‌های جمعی در تأمین نیاز اطلاعاتی فاجعه‌دیدگان، ضروری می‌کند. بنابراین برای کمک به مدیریت بحران رخداد یک زلزله تا رسیدن به بازسازی و توسعه اجتماعی، اقتصادی منطقه آسیب‌دیده از زلزله، اقدامات رسانه‌های جمعی در تأمین اطلاعات خبری و آگاهی‌های لازم برای مهار بحران و رفع مسائل مختلف پس از بحران، بسیار ضروری است.
در صورتی که رسانه‌های جامعه بتوانند با خبررسانی مطلوب (‏با دقت، سرعت، جامعیت و صحت) موجب راهنمایی جامعه در مسیر اجرای برنامه‌های مدیریت بحران و بازسازی شوند و زمینه‌های مشارکت همگانی و امداد‏رسانی به‌موقع را فراهم کنند، در میان متغیرهای مؤثر در مدیریت فاجعه، نقش محوری را ایفا خواهند کرد. تحقق این نقش به شناسایی و ارزیابی تحریریه خبر از بحران به‌وجودآمده بستگی دارد و مدیریت خبر در بحران، نیازمند شناخت دقیق وضعیت بحرانی است. منظور از شناسایی، داشتن تصویر روشن از شرایط قبل و بعد از بحران زلزله و تجسم عینی اثرات، خسارات، ضایعات و پیامدهای آن است. اقداماتی که رسانه از جنبه اطلاع‌یابی و اطلاع‏رسانی خبری در مواقع زلزله باید انجام دهد، شامل موارد زیر است:
١- جمع‌آوری اطلاعات (ایجاد ستاد خبری بحران برحسب دستورالعمل‌های قبلی، مصاحبه با مردم و مسئولان، اطلاعات آرشیوی و مکتوب شامل: نقشه‌ها، عکس‌ها و گزارش‌های مرتبط با زلزله، روند تکامل و پیامدهای احتمالی ناشی از زلزله، مشخصات جامعه قبل از زلزله، شناسایی بخش‌های آسیب‌دیده و آسیب‌پذیر)
٢- ارزیابی اطلاعات (شناسایی اطلاعات و منابع قابل‌اطمینان آنها به صورت طبقه‌بندی‌شده، تجزیه و تحلیل و تفسیر اطلاعات، پیش‌بینی‌ها و راهکارها برحسب نوع زلزله، بزرگا و شدت آن)
بنابراین داشتن یک برنامه تفضیلی خبری در سازمان خبری برای مواقع زلزله برای هرکدام از سازمان‌های خبری (‏خبرگزاری‌ها، شبکه‌های رادیویی و تلویزیونی خبری و روزنامه‌ها) یک ضرورت است.
در پایان ذکر این نکته ضروری است که زلزله ممکن است در هر زمانی اتفاق بیفتد. بااین‌حال سازمان رسانه در این حین و با وجود غیرقابل‌پیش‌بینی‌بودن زلزله می‌تواند برای مقابله با آن برنامه‌ریزی کرده، نقاط آسیب‌پذیر خود را مورد بررسی قرار داده و برای کاهش خطرات احتمالی و تقویت سازمان خبری خود، اقدامات پیشگیرانه انجام دهد. نکته مهمی که در برهه وقوع زلزله باید مدنظر سازمان‌های رسانه‌ای واقع شود، این است که روزنامه‌نگاری در مواقع بروز زلزله بر محوریت ایفای نقش اطلاع‌رسانی برحسب نیازها، محدودیت‌ها و ممنوعیت‌های خاص زلزله و با هدف روزنامه‌نگاری به‌منظور مهار بحران به‌وجودآمده، مطرح می‌شود.

true
برچسب ها : ,
true
true
true

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

√ کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
√ آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد


true